Ngày 31/7/2014, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng ban hành Công văn số 1402/TĐC-HCHQ để hướng dẫn thực hiện Thông tư số 22/2013/TT-BKHCN và Quyết định số 1550/QĐ-BKHCN trong hoạt động quản lý đo lường và quản lý chất lượng vàng trang sức, mỹ nghệ lưu thông trên thị trường. Đây là văn bản giúp cơ quan quản lý, tổ chức thử nghiệm, đơn vị kiểm định và doanh nghiệp kinh doanh vàng hiểu rõ hơn cách áp dụng các quy định khi kiểm tra, đo lường, ghi nhãn, lấy mẫu và xác định hàm lượng vàng.
Công văn số 1402/TĐC-HCHQ hướng dẫn những nội dung gì?
Công văn số 1402/TĐC-HCHQ tập trung vào 4 nhóm nội dung chính: quản lý đo lường, quản lý chất lượng, tuyên truyền triển khai quy định, và kiểm tra đo lường, chất lượng. Trong đó, phần quan trọng nhất với doanh nghiệp vàng bạc là cách sử dụng cân trong mua bán vàng, yêu cầu về công bố tiêu chuẩn áp dụng, ghi nhãn hàng hóa, đóng mã ký hiệu, cách lấy mẫu kiểm tra và phương pháp thử nghiệm xác định hàm lượng vàng.
Hướng dẫn về quản lý đo lường trong kinh doanh vàng
Một điểm đáng chú ý của công văn là Điều 4 và Điều 5 của Thông tư số 22/2013/TT-BKHCN không quy định mọi cơ sở kinh doanh vàng bắt buộc phải trang bị cân và quả cân. Tuy nhiên, nếu cơ sở sử dụng cân, quả cân trong mua bán vàng, thì các phương tiện này phải đáp ứng yêu cầu theo Thông tư số 22/2013/TT-BKHCN và Bảng 1 của Quyết định số 1550/QĐ-BKHCN.
Công văn cũng đưa ra các ví dụ cụ thể để tính giới hạn sai số của phép đo khối lượng vàng, từ sản phẩm nhỏ như nhẫn vàng đến thỏi vàng khối lượng lớn. Phần này có ý nghĩa thực tiễn vì giúp thống nhất cách xác định sai số cho phép khi giao dịch hoặc khi cơ quan chức năng kiểm tra.
Ví dụ 1:
Kết quả phép đo khối lượng của một chiếc nhẫn bằng vàng là 0,937g (1/4 chỉ) khi sử dụng cân có e = 1 mg, giới hạn sai số (S) được tính theo công thức và được làm tròn lên đến 1 giá trị độ chia kiểm (e) của cân được sử dụng như sau:
S = (13 : 30 * 0,937) mg = 0,406 mg ~ 1 mg
Với hoạt động kiểm định cân, công văn yêu cầu việc kiểm định phải thực hiện đúng Quy trình kiểm định Cân phân tích, cân kỹ thuật (ĐLVN 16:2009). Trường hợp cân cần có quả cân hoặc bộ quả cân đi kèm theo hướng dẫn của nhà sản xuất, chỉ được cấp chứng chỉ kiểm định khi cân và quả cân đi kèm đều đáp ứng yêu cầu. Văn bản cũng nêu rõ trường hợp phải niêm phong, kẹp chì, trường hợp không cần niêm phong và trường hợp loại cân không được dùng trong giao nhận, mua bán vàng.
Ngoài chứng chỉ kiểm định, tổ chức kiểm định còn phải dán lưu ý trên cân hoặc cạnh cân, thể hiện rõ đây là “cân vàng”, phạm vi cân và giá trị độ chia kiểm. Đây là chi tiết quan trọng vì liên quan trực tiếp đến việc kiểm tra thực tế tại cơ sở kinh doanh.
Việc tự kiểm tra cân phải thực hiện ra sao?
Công văn số 1402/TĐC-HCHQ yêu cầu người sử dụng cân phải định kỳ tự kiểm tra ít nhất 1 tuần 1 lần, căn cứ theo hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất. Nội dung tự kiểm tra có thể gồm kiểm tra thăng bằng của cân, điều kiện chống rung động, gió tại nơi đặt cân, kiểm tra điểm “0”, tình trạng bảo quản quả cân hoặc bộ quả cân đi kèm.
Kết quả kiểm tra phải được ghi chép thành hồ sơ và lưu giữ tại địa điểm thuận lợi cho thanh tra, kiểm tra. Nếu phát hiện sai lệch, cơ sở phải dừng sử dụng và liên hệ tổ chức kiểm định để khắc phục, kiểm định lại.
Công văn hướng dẫn gì về công bố tiêu chuẩn áp dụng, ghi nhãn và mã ký hiệu?
Ở phần quản lý chất lượng, công văn khẳng định việc công bố tiêu chuẩn áp dụng là bắt buộc, căn cứ theo Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật năm 2006, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa năm 2007 và Nghị định số 24/2012/NĐ-CP. Đồng thời, văn bản nhắc lại trách nhiệm của doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ trong việc đóng mã ký hiệu và hàm lượng vàng trên sản phẩm theo Điều 6 Nghị định số 24/2012/NĐ-CP.
Theo công văn, vàng trang sức, mỹ nghệ lưu thông trên thị trường phải được công bố tiêu chuẩn áp dụng trên nhãn hàng hóa hoặc tài liệu đính kèm. Các nội dung chính phải thể hiện gồm hàm lượng vàng, khối lượng vàng, ký hiệu của vàng trang sức mỹ nghệ. Ngoài ra, doanh nghiệp có thể ghi thêm ký hiệu riêng để nhận diện sản phẩm của mình. Văn bản cũng nhấn mạnh nguyên tắc vàng trang sức, mỹ nghệ không được chứa chất độc hại ảnh hưởng đến người tiêu dùng và doanh nghiệp phải cam kết, chịu trách nhiệm về nội dung này.
Quy định về lấy mẫu và thử nghiệm xác định hàm lượng vàng
Công văn nêu rõ việc lấy mẫu để kiểm tra không phải là mua mẫu. Mẫu được lấy bất kỳ theo quyết định của cơ quan kiểm tra và không lấy đại diện cho lô hàng. Đoàn kiểm tra phải bảo đảm việc lấy mẫu chính xác, đầy đủ, tránh khiếu nại và chịu trách nhiệm về việc lấy mẫu, trả mẫu.
Đối với việc xác định hàm lượng vàng phục vụ kiểm tra, mẫu thử phải được thực hiện tại tổ chức thử nghiệm xác định hàm lượng vàng do Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng chỉ định. Công văn xác định phương pháp không phá hủy mẫu là phương pháp phục vụ kiểm tra, đồng thời nêu các phương pháp thử nghiệm theo Thông tư số 22/2013/TT-BKHCN, gồm huỳnh quang tia X, nhiệt phân và ICP-OES theo từng ngưỡng hàm lượng vàng phù hợp.
Một điểm cần lưu ý là công văn dẫn chiếu TCVN 7055:2014 thay cho TCVN 7055:2002, bổ sung quy định để thử được các loại vàng từ 8K đến 24K.
Khi kiểm tra thực tế, cơ quan chức năng sẽ tập trung vào những gì?
Ở phần kiểm tra đo lường và chất lượng, công văn cho biết cơ quan chức năng sẽ tập trung vào:
- chứng chỉ kiểm định của cân, quả cân
- việc dán lưu ý trên cân
- các yêu cầu kỹ thuật theo Thông tư số 22/2013/TT-BKHCN và Quyết định số 1550/QĐ-BKHCN
- việc công bố tiêu chuẩn áp dụng
- việc ghi nhãn hàng hóa
- việc lấy mẫu, thử nghiệm xác định hàm lượng vàng theo quy định
Nếu tổ chức, cá nhân sử dụng cân, quả cân không đạt yêu cầu kỹ thuật đo lường hoặc không bảo đảm chứng chỉ kiểm định, việc xử lý vi phạm hành chính được dẫn chiếu theo Nghị định số 80/2013/NĐ-CP. Với hành vi vi phạm về công bố tiêu chuẩn áp dụng hoặc ghi nhãn hàng hóa, công văn cũng nêu rõ căn cứ xử lý theo các điều khoản tương ứng của Nghị định này.
Ý nghĩa của Công văn số 1402/TĐC-HCHQ đối với doanh nghiệp vàng bạc
Công văn số 1402/TĐC-HCHQ không thay thế Thông tư số 22/2013/TT-BKHCN, mà đóng vai trò hướng dẫn cách hiểu và cách triển khai thống nhất trong thực tế. Với doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ, văn bản này đặc biệt quan trọng ở 3 điểm: cách sử dụng cân đúng quy định, cách ghi nhãn và công bố tiêu chuẩn áp dụng đúng yêu cầu, và cách chuẩn bị hồ sơ khi cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra.
Trong thực tế vận hành, nhiều cửa hàng vàng không gặp khó ở việc “biết có quy định”, mà gặp khó ở khâu triển khai đồng bộ: cân dùng trong giao dịch có đạt chuẩn hay không, hồ sơ tự kiểm tra có được lưu đầy đủ không, nhãn sản phẩm có đủ thông tin bắt buộc không, mã ký hiệu có thống nhất với tiêu chuẩn doanh nghiệp đã công bố không.
Đây cũng là lý do các tiệm vàng, doanh nghiệp vàng bạc thường cần một hệ thống quản lý giúp kiểm soát dữ liệu sản phẩm, tem nhãn và hồ sơ nội bộ chặt chẽ hơn. Nội dung này là suy luận thực tế từ yêu cầu quản lý nêu trong công văn.
Kết luận
Công văn số 1402/TĐC-HCHQ là văn bản hướng dẫn quan trọng để triển khai Thông tư số 22/2013/TT-BKHCN trong hoạt động kinh doanh vàng và quản lý chất lượng vàng trang sức, mỹ nghệ. Trọng tâm của công văn nằm ở việc làm rõ yêu cầu về cân, quả cân, sai số đo lường, tự kiểm tra định kỳ, công bố tiêu chuẩn áp dụng, ghi nhãn hàng hóa, mã ký hiệu, lấy mẫu và thử nghiệm hàm lượng vàng.
Với các doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh vàng bạc, việc đọc công văn này cần đặt trong mối liên hệ trực tiếp với Thông tư số 22/2013/TT-BKHCN, Quyết định số 1550/QĐ-BKHCN, Nghị định số 24/2012/NĐ-CP và các quy định xử phạt liên quan để áp dụng đúng trong thực tế.
Phần Mềm Vàng
