Trong giới thợ bạc ở Mỹ Tho, nghệ nhân Huỳnh Văn Thu là cái tên được nhiều người biết đến và kính trọng trong giới kim hoàn. Nhắc về ông là nhắc về một người thợ sinh ra trong gia đình nhiều đời làm nghề, gắn bó với nghề từ nhỏ, lao động bền bỉ suốt nhiều chục năm và luôn giữ tinh thần làm nghề bằng chữ tâm, chữ tín.
Có những người làm nghề được nhớ đến vì kỹ thuật giỏi. Cũng có những người được nhớ lâu hơn vì cách họ sống với nghề. Câu chuyện của ông Huỳnh Văn Thu thuộc về vế thứ hai: một đời làm nghề không ồn ào, nhưng đủ để người khác nhắc đến bằng sự nể trọng.
Tiếp nối truyền thống nghề kim hoàn
Ông Huỳnh Văn Thu, còn được gọi là Thế, sinh năm 1952 và là một người thợ kim hoàn lâu năm ở Mỹ Tho, Tiền Giang. Trong giới thợ bạc địa phương, nhiều người vẫn quen gọi ông là “ông Hai” Mỹ Tho, như một cách gọi thân thuộc dành cho một người thợ lớn tuổi, giàu kinh nghiệm và được nể trọng trong nghề.
Ông sinh ra trong gia đình có ba đời làm nghề vàng bạc. Ông nội là cụ Huỳnh Văn Sỹ, được biết đến với biệt tài hàn đồ thổi bằng miệng. Nếu tính cả người con trai vẫn đang tiếp tục làm đồ bạc, gia đình ông đã có bốn đời gắn bó với nghề. Bởi vậy, nghề kim hoàn với ông không chỉ là kế sinh nhai, mà còn là nếp nhà, là ký ức tuổi thơ và là mạch nghề được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Từ bàn nghề tuổi thơ đến hành trình thành thục tay nghề
Từ năm bốn tuổi, ông đã biết mồi thuốc cho cha bằng việc đạp cóc, biết quan sát và làm quen với những công việc đầu tiên trong nghề. Nhờ được cha trực tiếp truyền nghề, nghề kim hoàn đến với ông không như một lựa chọn muộn, mà như một phần tự nhiên của nếp nhà và tuổi thơ.
Năm mười lăm tuổi, ông theo cha lên Sài Gòn học nghề và lần lượt học qua nhiều người thầy khác nhau. Nhờ chăm chỉ, ham học hỏi và siêng năng phụ việc, ông sớm thành thạo nhiều công đoạn như làm dũa, nguội, chùi bóng. Trong giai đoạn điều kiện còn thiếu thốn, nhiều món đồ nghề cũng do chính ông tự mày mò chế tạo để phục vụ công việc.
Điều khiến câu chuyện về nghệ nhân Huỳnh Văn Thu trở nên đáng quý là sức bền của ông với nghề khi tuổi đã cao. Ở tuổi gần 70, ông vẫn làm việc đều đặn từ sáng đến tối khuya, vẫn nhận việc tại nhà và xử lý thành thục cả những món hàng có chi tiết nhỏ. Ông còn được nhắc đến là người chuyên làm dây đồng hồ, chỉ cần nhìn hình ảnh hay bản phác thảo là có thể làm ra món hàng khá chính xác. Tay nghề ấy không chỉ đến từ sự quen việc, mà còn từ kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm lao động nghiêm túc.
.jpg)
Điều khiến nhiều người nhớ đến nghệ nhân Huỳnh Văn Thu không chỉ là thâm niên, mà là sức bền với nghề. Phía sau hình ảnh một người thợ già vẫn ngồi bên bàn nghề mỗi ngày là câu chuyện về trách nhiệm với gia đình. Xấp xỉ tuổi 70, ông vẫn là trụ cột của gia đình năm người. Hoàn cảnh gia đình có nhiều khó khăn, nhưng ông vẫn duy trì công việc đều đặn để gánh vác cuộc sống. Chính điều đó khiến hình ảnh của ông không chỉ đáng quý ở tay nghề, mà còn ở sự nhẫn nại và tinh thần trách nhiệm.
Trong một không gian sống không lớn, phần nhiều diện tích vẫn dành cho khu vực làm việc với các dụng cụ được sắp xếp ngăn nắp. Hình ảnh ấy gợi ra rất rõ dáng dấp của một người thợ thủ công: cuộc sống có thể chật chội, điều kiện có thể không dư dả, nhưng bàn nghề vẫn là nơi ông giữ lấy sinh kế, giữ lấy tự trọng nghề nghiệp và tiếp tục nuôi gia đình bằng chính đôi tay của mình
Điều còn lại sau tay nghề là chữ tâm, chữ tín
Tay nghề có thể làm nên sự nể phục, nhưng điều giữ một người thợ ở lại lâu trong ký ức người khác thường là đạo nghề. Với Huỳnh Văn Thu, điều ấy nằm ở chữ tâm và chữ tín. Một người học trò của ông từng nhắc rằng bài học lớn nhất học được từ thầy không chỉ là yêu nghề, mà còn là cách làm nghề sao cho không vì đồng tiền mà phụ ơn tổ nghiệp.
Điều đáng quý hơn là khi tuổi đã cao, ông vẫn tiếp tục học hỏi cái mới và sẵn sàng chỉ dạy cho con cháu, học trò mà không giấu nghề. Ở đây, câu chuyện không còn chỉ là về một cá nhân làm nghề giỏi, mà là về một người góp phần giữ cho mạch nghề được tiếp nối. Trong một nghề mà kỹ thuật, uy tín và truyền nghề luôn đi cùng nhau, thái độ ấy có giá trị không kém bất kỳ món hàng đẹp nào được làm ra.
Từ câu chuyện của nghệ nhân, nghĩ về người làm nghề hôm nay
Câu chuyện của nghệ nhân kim hoàn Huỳnh Văn Thu gợi ra một điều rất rõ: nghề bền không chỉ nhờ khéo tay, mà còn nhờ chuẩn mực làm nghề được giữ nghiêm qua từng thế hệ. Khi một người thợ sống được với nghề, giữ được uy tín và truyền lại được tinh thần nghề cho lớp sau, giá trị ấy luôn lớn hơn phạm vi của một bàn thợ hay một gia đình.
Với nghề kim hoàn hiện nay, việc giữ nghề cũng cần thêm một lớp nền vững hơn trong vận hành: dữ liệu rõ ràng, quy trình ổn định, thông tin dễ tra cứu và cách quản lý đủ bài bản để không làm đứt mạch kinh nghiệm của người đi trước. Đó cũng là lý do những giải pháp được phát triển từ gần 20 năm kinh nghiệm ngành vàng và ứng dụng công nghệ điện toán đám mây hiện đại ngày càng có ý nghĩa: không thay thế giá trị nghề, mà giúp người làm nghề giữ nó chắc hơn trong bối cảnh mới.
Nghệ nhân kim hoàn Huỳnh Văn Thu là hình ảnh đẹp của một người thợ sống trọn với nghề: đi từ tuổi thơ bên bàn nghề, lớn lên trong truyền thống gia đình, bền bỉ lao động khi tuổi đã cao và để lại cho lớp sau bài học về chữ tâm, chữ tín. Khi nhắc đến những con người như vậy, điều được giữ lại không chỉ là một cái tên, mà là phẩm chất cốt lõi làm nên chiều sâu của nghề kim hoàn Việt Nam.
Phần Mềm Vàng
